Wcześniejsza emerytura może być dostępna na różnych zasadach, zależnie od wieku, stażu pracy i rodzaju wykonywanego zawodu. W artykule wyjaśniam, jakie limity obowiązują, komu przysługują wyjątki i jakie warunki trzeba spełnić, aby ubiegać się o świadczenie. Podpowiadam również, na co zwrócić uwagę przed złożeniem wniosku.
- Limity dorabiania zmieniają się co trzy miesiące; sprawdzaj aktualne progi ZUS.
- Od czerwca do sierpnia 2026 r. do 6273,60 zł brutto miesięcznie nie obniża świadczenia.
- Po przekroczeniu niższego progu ZUS może zmniejszyć wypłatę, a powyżej 11 651 zł — zawiesić ją.
- Po osiągnięciu 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni) zwykle można dorabiać bez limitu.
- Wyjątki obejmują m.in. renty wojenne i wojskowe; dopłata do emerytury minimalnej może jednak ulec zmniejszeniu.
- Przed uzyskaniem nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego trzeba zakończyć wszystkie stosunki pracy.
Od 1 czerwca do 31 sierpnia 2026 r. osoby pobierające wcześniejszą emeryturę lub rentę mogą dorobić do 6273,60 zł brutto miesięcznie bez obniżki świadczenia. Limit, równy 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia, wzrósł o 339,50 zł względem poprzedniego kwartału. Dotyczy przede wszystkim osób przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego: 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.
Przy przychodzie powyżej 6273,60 zł, ale nieprzekraczającym 11 651 zł brutto, ZUS może obniżyć świadczenie. Maksymalna miesięczna obniżka wynosi 939,61 zł dla emerytury lub renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, 704,75 zł dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz 798,72 zł dla renty rodzinnej wypłacanej jednej osobie. Po przekroczeniu górnego limitu ZUS może zawiesić świadczenie; próg ten wzrósł o 630,60 zł.
Nie każdy dorabiający emeryt musi martwić się limitami
Osoby, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny, mogą dorabiać bez limitu. Wyjątek dotyczy emerytów, którym ZUS podwyższył świadczenie do minimum 1878,91 zł brutto — wysokie zarobki mogą pozbawić ich dopłaty. Skoro zahaczyliśmy o ten temat, Sprawdź, jak uzyskać zasiłek macierzyński w pełnej kwocie. Limitów nie obejmują również m.in. renty dla inwalidów wojennych lub wojskowych oraz renty rodzinne korzystniejsze od emerytury po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego. Przed podjęciem dodatkowej pracy warto ustalić, do której grupy się należy.
Ponieważ progi przychodów zmieniają się co trzy miesiące, trzeba sprawdzać miesięczne zarobki i okres obowiązywania limitów. Osoby przechodzące na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne muszą rozwiązać wszystkie stosunki pracy, bez względu na etat i rodzaj zatrudnienia. Dodatkowa praca powinna zakończyć się najpóźniej w dniu ustania pracy nauczycielskiej. Ponadto przed przyznaniem świadczenia nie można podejmować innej pracy ani prowadzić działalności gospodarczej.
Wcześniejsza emerytura: warunki, limity i wyjątki
Przed przejściem na wcześniejszą emeryturę lub świadczenie kompensacyjne sprawdź zasady dotyczące zatrudnienia i dodatkowych przychodów.
- Zakończ wszystkie stosunki pracy. Ubiegając się o nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, rozwiąż każdą umowę o pracę — niezależnie od wymiaru etatu i rodzaju zatrudnienia. Dodatkowa praca musi zakończyć się najpóźniej w dniu rozwiązania stosunku pracy nauczyciela.
- Nie podejmuj pracy przed przyznaniem świadczenia. Po odejściu z pracy nauczycielskiej, a przed przyznaniem świadczenia, nie pracuj ani nie prowadź działalności gospodarczej. Jeśli zakończysz dodatkowe zatrudnienie dopiero po odejściu ze szkoły, ZUS może odmówić przyznania świadczenia.
- Kontroluj limity przychodów. Od 1 czerwca do 31 sierpnia 2025 r. przychód do 6273,60 zł brutto miesięcznie nie zmniejszał emerytury ani renty. Po przekroczeniu tej kwoty ZUS mógł obniżyć świadczenie, a przy przychodzie powyżej 11 651 zł brutto — zawiesić jego wypłatę.
- Sprawdź możliwą wysokość obniżki. W tym samym okresie ZUS mógł zmniejszyć świadczenie maksymalnie o 939,61 zł w przypadku emerytury lub renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, o 704,75 zł przy rencie z tytułu częściowej niezdolności oraz o 798,72 zł przy rencie rodzinnej dla jednej osoby. Ponieważ limity zmieniają się co trzy miesiące, sprawdzaj stawki obowiązujące w danym okresie.
- Sprawdź, czy obejmuje cię wyjątek. Limity nie dotyczą osób, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny: 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Wyjątek obejmuje też m.in. osoby pobierające renty dla inwalidów wojennych lub wojskowych. Jednak jeśli ZUS dopłaca do emerytury do minimum, wysoki przychód może zmniejszyć tę dopłatę.
Kiedy ZUS zmniejszy lub zawiesi świadczenie za przekroczenie limitu zarobków
Dodatkowy przychód może zmniejszyć wcześniejszą emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną. ZUS uwzględnia między innymi zarobki z umowy o pracę, umowy-zlecenia i działalności gospodarczej. Ponieważ limity zmieniają się co trzy miesiące i zależą od przeciętnego wynagrodzenia, przed podjęciem pracy warto sprawdzić aktualne progi.
Przychód do 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia nie obniża świadczenia. Więcej informacji znajdziesz pod tym linkiem. Jeśli przekroczy ten próg, ale pozostanie poniżej 130 proc., ZUS może zmniejszyć wypłatę — najwyżej o ustawową kwotę maksymalnego zmniejszenia. Po przekroczeniu 130 proc. ZUS może zawiesić świadczenie. Progi ZUS podaje w kwotach brutto i rozlicza miesięcznie, dlatego przy zmiennych zarobkach trzeba uwzględnić limity obowiązujące w danym okresie.
Nie każdy senior musi martwić się limitami dorabiania
Limity zasadniczo nie dotyczą osób, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny: 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Wyjątkiem jest między innymi emerytura podwyższona przez ZUS do kwoty minimalnej — przy wysokim przychodzie ZUS może wypłacić samo świadczenie, bez dopłaty do minimum. Bez limitów mogą dorabiać także między innymi osoby pobierające rentę inwalidy wojennego lub wojskowego oraz uprawnieni do renty rodzinnej korzystniejszej od własnej emerytury. Jeżeli interesuje cię więcej, Sprawdź, kiedy złożyć wniosek o przeliczenie emerytury. Przed podjęciem pracy warto ustalić, do której grupy należy świadczeniobiorca.
Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne podlega odrębnym zasadom. Aby je uzyskać, nauczyciel musi rozwiązać wszystkie stosunki pracy, niezależnie od wymiaru etatu i rodzaju zatrudnienia. Jeśli pracuje także poza szkołą, musi zakończyć to zatrudnienie najpóźniej w dniu rozwiązania stosunku pracy w szkole. Między zakończeniem pracy w szkole a przejściem na świadczenie nie może podjąć innej pracy ani prowadzić działalności gospodarczej. Dlatego trzeba sprawdzić warunki dotyczące konkretnego świadczenia, oprócz limitów przychodu.
Warto pamiętać, że limity dorabiania ZUS zmienia co trzy miesiące, więc próg bezpieczny w jednym miesiącu może już nie obowiązywać w kolejnym.
Kto może dorabiać bez ograniczeń? Wyjątki dla emerytów i rencistów
Niektórzy emeryci i renciści mogą dorabiać bez limitu, jednak zasady zależą od rodzaju świadczenia i wieku. Pozostali muszą pilnować limitów, które zmieniają się co trzy miesiące. Oto najważniejsze wyjątki i progi obowiązujące od 1 czerwca do 31 sierpnia 2025 r.
- Emeryci po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego — kobiety po ukończeniu 60 lat i mężczyźni po ukończeniu 65 lat mogą zarabiać bez ograniczeń. Jeśli jednak ZUS podwyższył ich emeryturę do minimum, po przekroczeniu kwoty podwyższenia może obniżyć dopłatę.
- Renciści wojskowi i wojenni — osoby pobierające rentę inwalidy wojennego lub wojskowego mogą dorabiać bez limitu.
- Osoby pobierające korzystniejszą rentę rodzinną — limity nie dotyczą świadczeniobiorców, których renta rodzinna przewyższa emeryturę przysługującą im po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.
- Osoby przed powszechnym wiekiem emerytalnym — osoby pobierające wcześniejszą emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną podlegają limitom. Od 1 czerwca do 31 sierpnia 2025 r. przychód do 6 273,60 zł brutto miesięcznie nie zmniejsza świadczenia. Po przekroczeniu tej kwoty ZUS może je obniżyć, a gdy przychód przekroczy 11 651 zł brutto — zawiesić. Maksymalne miesięczne zmniejszenie wynosi 939,61 zł dla emerytury i renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, 704,75 zł dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz 798,72 zł dla renty rodzinnej wypłacanej jednej osobie.
- Nauczyciele ubiegający się o świadczenie kompensacyjne — aby je uzyskać, trzeba rozwiązać wszystkie stosunki pracy, niezależnie od ich wymiaru i charakteru. Dodatkowe zatrudnienie należy zakończyć najpóźniej w dniu rozwiązania stosunku pracy nauczycielskiej. Następnie, aż do przejścia na świadczenie, nie wolno podejmować innej pracy ani prowadzić działalności gospodarczej.
Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne: jakie zatrudnienie trzeba zakończyć
Lista wskazuje, które zatrudnienie zakończyć przed ubieganiem się o nauczycielskie świadczenie kompensacyjne i w jakiej kolejności rozwiązać umowy.
- Zakończ wszystkie stosunki pracy. Jeśli pracujesz w kilku miejscach, rozwiąż każdą umowę o pracę — niezależnie od wymiaru etatu i obowiązków. Dotyczy to pracy nauczycielskiej oraz zatrudnienia poza oświatą.
- Zakończ dodatkową pracę najpóźniej w dniu odejścia ze szkoły. Jeśli oprócz pracy nauczycielskiej masz inne zatrudnienie, rozwiąż je najpóźniej w dniu ustania stosunku pracy nauczyciela. Nawet krótki okres dalszej pracy może uniemożliwić uzyskanie świadczenia.
- Nie podejmuj innej aktywności zarobkowej przed przejściem na świadczenie. Po zakończeniu pracy nauczycielskiej nie możesz podjąć innej pracy ani prowadzić działalności gospodarczej. Jeśli na przykład rozwiążesz umowę w szkole 31 sierpnia, a umowę w firmie dopiero 15 września, nie spełnisz tego warunku.
- Zakończ pracę nauczycielską we wszystkich placówkach. Jeśli uczysz w kilku miejscach, także na część etatu, rozwiąż każdy stosunek pracy. Zakończ również zatrudnienie poza oświatą, na przykład w wydawnictwie — najpóźniej w dniu odejścia z pracy nauczycielskiej.
Źródła:
- https://www.zus.pl/swiadczenia/emerytury/emerytura-dla-osob-urodzonych-po-31-grudnia-1948/emerytury-wczesniejsze/nauczycielskie-swiadczenia-kompensacyjne
- https://www.inforlex.pl/dok/tresc,FOB0000000000006950991,Nowe-limity-dorabiania-do-emerytury-i-renty-od-1-czerwca-2025-r.html
- https://www.money.pl/finanse/dodatkowe-zarobki-na-rencie-i-wczesniejszej-emeryturze-ostatni-dzwonek-7258224619043200a.html
