Czy w okresie wypowiedzenia pracodawca może zobowiązać Cię do wykorzystania urlopu wypoczynkowego? A jeśli nie zdążysz go wybrać, czy przepadnie, czy otrzymasz za niego ekwiwalent? W artykule wyjaśniam, jakie zasady obowiązują w takiej sytuacji, od czego zależy decyzja o udzieleniu urlopu i jakie prawa przysługują pracownikowi.
- W okresie wypowiedzenia pracodawca może jednostronnie wyznaczyć urlop; pracownik musi go wykorzystać.
- Urlop może obejmować zaległe dni i bieżący wymiar proporcjonalny do okresu zatrudnienia.
- Za dni niewykorzystane do końca umowy przysługuje ekwiwalent pieniężny.
- Od 27 stycznia 2026 r. ekwiwalent wypłaca się zasadniczo w terminie wypłaty wynagrodzenia.
- Choroba przerywa urlop; dni objęte zwolnieniem nie pomniejszają salda urlopowego.
- Zwolnienie z obowiązku pracy nie jest urlopem i nie zmniejsza jego wymiaru.
Pracodawca co do zasady nie może narzucić pracownikowi terminu urlopu. Jak już dotykamy tego tematu to Sprawdź, jak liczyć staż pracy i zyskać 26 dni urlopu. Inaczej jest w okresie wypowiedzenia: na podstawie art. 167¹ Kodeksu pracy może jednostronnie udzielić urlopu wypoczynkowego, a pracownik musi go wykorzystać — bez składania wniosku i wyrażania zgody. Nie ma znaczenia, kto złożył wypowiedzenie ani z jakiego powodu. Pracodawca powinien przekazać decyzję na piśmie, na przykład w wypowiedzeniu lub osobnym dokumencie.
Podczas wypowiedzenia pracodawca może udzielić zarówno zaległego urlopu w niewykorzystanym wymiarze, jak i urlopu za bieżący rok, obliczonego proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w roku rozwiązania umowy. Roczny wymiar wynosi zasadniczo 20 dni przy stażu urlopowym krótszym niż 10 lat albo 26 dni przy stażu co najmniej 10-letnim; przy niepełnym etacie oblicza się go proporcjonalnie. Jeśli pracownik nie zdąży wykorzystać całego urlopu przed końcem zatrudnienia, za pozostałe dni otrzyma ekwiwalent.
Urlop zamiast ekwiwalentu: kiedy pracownik nie może odmówić?
Urlopu nie należy mylić ze zwolnieniem z obowiązku świadczenia pracy, które nie pomniejsza puli urlopowej. Zasada dotycząca urlopu w okresie wypowiedzenia nie obejmuje zwykłego wypowiedzenia zmieniającego, dopóki umowa trwa na dotychczasowych warunkach. Może jednak znaleźć zastosowanie, jeśli pracownik odrzuci nowe warunki, a umowa rozwiąże się z końcem okresu wypowiedzenia. Ponadto dni choroby potwierdzone zwolnieniem lekarskim nie liczą się jako wykorzystany urlop.
Urlop w okresie wypowiedzenia pozwala rozliczyć niewykorzystane dni przed zakończeniem zatrudnienia. Warto sprawdzić, ile urlopu pozostało i jaką decyzję przekazał pracodawca.
Pracownik nie może żądać ekwiwalentu za urlop prawidłowo udzielony w okresie wypowiedzenia. Ekwiwalent przysługuje tylko za dni, których nie udało się wykorzystać przed ustaniem zatrudnienia. Od 27 stycznia 2026 r. ekwiwalent jest wypłacany zasadniczo w terminie wypłaty wynagrodzenia; jeśli termin ten przypada przed końcem umowy, wypłata następuje w ciągu 10 dni od jej rozwiązania lub wygaśnięcia. Ekwiwalentu można nie wypłacać, gdy pracownik bezpośrednio zawiera kolejną umowę z tym samym pracodawcą, a strony uzgodnią wykorzystanie urlopu podczas dalszego zatrudnienia. Jeśli interesuje cię więcej, sprawdź, jak zaplanować czerwcowy urlop na długi weekend.
| Zakres | Zasada / obliczenie | Rozliczenie |
|---|---|---|
| Urlop bieżący | Roczny wymiar × miesiące zatrudnienia ÷ 12; niepełny dzień zaokrągla się w górę | Odjąć dni już wykorzystane |
| Urlop zaległy | Cały pozostały wymiar | Może być udzielony w okresie wypowiedzenia |
| Urlop w wypowiedzeniu | Pracodawca może udzielić go jednostronnie; zgoda pracownika nie jest wymagana | Pracownik ma obowiązek go wykorzystać |
| Niewykorzystany urlop | Pozostałe dni i godziny na dzień ustania zatrudnienia | Ekwiwalent pieniężny |
| Termin ekwiwalentu | Termin wypłaty wynagrodzenia | Jeśli przypada przed końcem zatrudnienia: do 10 dni od jego ustania |
| Choroba podczas urlopu | Dni objęte niezdolnością do pracy nie są urlopem wykorzystanym | Udzielenie później lub ekwiwalent po ustaniu zatrudnienia |
Jak obliczyć wymiar urlopu bieżącego i zaległego w okresie wypowiedzenia?
Najpierw sprawdź roczny wymiar urlopu: 20 albo 26 dni, zależnie od stażu urlopowego. Jeśli umowa kończy się w trakcie roku, oblicz urlop bieżący proporcjonalnie: podziel roczny wymiar przez 12 i pomnóż przez liczbę miesięcy zatrudnienia u tego pracodawcy w danym roku. Jak już śledzisz takie zagadnienia, poznaj oferty i warunki cywilnej pracy w wojsku. Niepełny dzień zaokrąglij w górę, a potem odejmij wykorzystane dni z tegorocznej puli.
Przykładowo, przy wymiarze 26 dni i sześciu miesiącach zatrudnienia przysługuje 26 ÷ 12 × 6 = 13 dni. Z kolei przy wymiarze 20 dni i ośmiu miesiącach wynik wynosi 20 ÷ 12 × 8 = 13,33, czyli po zaokrągleniu 14 dni. Do tego dodaj cały niewykorzystany urlop zaległy — nie pomniejszaj go proporcjonalnie.
Niewykorzystany urlop może oznaczać dodatkowe pieniądze
Łączna pula do rozliczenia obejmuje niewykorzystany urlop zaległy i urlop bieżący należny do dnia rozwiązania umowy, pomniejszone o wykorzystane dni. Jeśli masz 7 dni zaległych i 13 bieżących, a wykorzystałeś już 4 dni z tegorocznej puli, pozostaje 16 dni. W okresie wypowiedzenia pracodawca może jednostronnie udzielić urlopu, który musisz wykorzystać — bez składania wniosku i wyrażania zgody. Sprawdź też wymiar etatu oraz ewidencję wykorzystanych godzin.
Przy rozliczaniu urlopu zwróć uwagę na następujące kwestie:
- uwzględnij niewykorzystany urlop zaległy oraz bieżący należny do dnia rozwiązania umowy;
- odejmij dni lub godziny urlopu już wykorzystane;
- sprawdź wymiar etatu i ewidencję wykorzystanego urlopu;
- porównaj końcowe rozliczenie z pisemnym potwierdzeniem terminów urlopu i świadectwem pracy.
Jeśli nie zdążysz wykorzystać całego urlopu przed końcem zatrudnienia, za pozostałe dni lub godziny przysługuje Ci ekwiwalent pieniężny. Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy nie jest urlopem, więc nie zmniejsza jego salda. Z kolei choroba w trakcie urlopu przerywa jego wykorzystanie; pozostałą część pracodawca może udzielić później albo rozliczyć ekwiwalentem. Poproś o pisemne potwierdzenie terminów urlopu, a następnie porównaj je z końcowym rozliczeniem i świadectwem pracy.
Wskazówka: przy niepełnym etacie urlop rozlicza się w godzinach, dlatego sprawdź nie tylko liczbę dni, lecz także saldo godzin — dzień urlopu odpowiada liczbie godzin, które zgodnie z grafikiem miały być przepracowane.
Kiedy za niewykorzystane dni przysługuje ekwiwalent pieniężny?
Ekwiwalent za niewykorzystany urlop przysługuje, gdy umowa o pracę rozwiązuje się lub wygasa, a pracownikowi pozostają dni wypoczynku. Zgodnie z art. 171 § 1 Kodeksu pracy obejmuje urlop zaległy i niewykorzystaną część urlopu bieżącego. Nie ma znaczenia, kto ani dlaczego zakończył zatrudnienie — liczy się stan urlopu w dniu ustania stosunku pracy.
Przed wypłatą ekwiwalentu pracodawca może udzielić urlopu w naturze. W okresie wypowiedzenia wolno mu jednostronnie wyznaczyć urlop zaległy oraz bieżący, proporcjonalny do okresu zatrudnienia w danym roku. Jeśli pracodawca go udzieli, pracownik musi go wykorzystać — nie może zażądać pieniędzy zamiast wolnego. Za dni, których nie da się wykorzystać przed końcem umowy, przysługuje ekwiwalent. Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy nie oznacza udzielenia urlopu.
Choroba przerwała urlop? Niewykorzystane dni mogą oznaczać dodatkową wypłatę
Jeśli choroba potwierdzona zwolnieniem lekarskim przerwie urlop, przypadające na nią dni nie liczą się jako wykorzystane. Gdy pracownik nie odbierze ich przed końcem zatrudnienia, pracodawca wypłaca ekwiwalent. Wyjątek dotyczy sytuacji, w której pracownik bezpośrednio po zakończeniu umowy podejmuje kolejną u tego samego pracodawcy, a obie strony uzgadniają wykorzystanie urlopu podczas dalszego zatrudnienia. Dlatego warto sprawdzić ewidencję urlopową i świadectwo pracy, by porównać liczbę rozliczonych dni.
Pracownik nie musi składać wniosku o ekwiwalent. Od 27 stycznia 2026 r. pracodawca wypłaca go zasadniczo w terminie wypłaty wynagrodzenia. Jeśli zwykły termin pensji przypada przed ustaniem zatrudnienia, ma na to do 10 dni od rozwiązania lub wygaśnięcia umowy. Kwotę oblicza według zasad stosowanych przy wynagrodzeniu urlopowym, uwzględniając m.in. stałe i zmienne składniki płacy oraz wymiar etatu. Jeśli pracodawca nie wypłaci należności lub pracownik kwestionuje jej wysokość, może wezwać go do rozliczenia, zwrócić się do Państwowej Inspekcji Pracy albo wystąpić do sądu pracy. Roszczenia ze stosunku pracy co do zasady przedawniają się po 3 latach.
Co się dzieje z urlopem, gdy pracownik zachoruje w trakcie wypoczynku?
Choroba podczas urlopu przerywa wypoczynek na podstawie art. 166 Kodeksu pracy. Dni objęte zwolnieniem nie pomniejszają puli urlopowej, a za czas niezdolności do pracy przysługuje — zależnie od sytuacji — wynagrodzenie chorobowe albo zasiłek chorobowy.
O chorobie należy poinformować pracodawcę i dostarczyć zwolnienie, które zwykle trafia do niego elektronicznie. Urlop przerywa się od wskazanej w zwolnieniu daty początku niezdolności do pracy. Jeśli zwolnienie obejmuje tylko część urlopu, pozostałe zaplanowane dni można wykorzystać po chorobie, o ile termin urlopu nadal trwa i pracodawca nie ustali inaczej.
Niewykorzystane dni trzeba uzgodnić na inny termin zgodnie z zasadami obowiązującymi u pracodawcy. Urlop nie przedłuża się automatycznie o czas zwolnienia, dlatego warto ustalić z przełożonym lub kadrami, jak rozliczyć jego pozostałą część. Dopóki trwa zatrudnienie, nie można zamienić niewykorzystanego urlopu na pieniądze.
Zwolnienie lekarskie przed końcem pracy? Niewykorzystany urlop może oznaczać ekwiwalent
Także choroba podczas urlopu udzielonego w okresie wypowiedzenia przerywa wypoczynek. Pracodawca może jednostronnie udzielić w tym czasie urlopu zaległego i bieżącego, proporcjonalnego do okresu zatrudnienia w danym roku, ale nie zalicza dni zwolnienia jako wykorzystanych. Jeśli umowa zakończy się przed udzieleniem tych dni w innym terminie, pracownik otrzyma za nie ekwiwalent.
Przed zakończeniem zatrudnienia warto zachować kopię zwolnienia i sprawdzić rozliczenie urlopu. Ekwiwalent przysługuje za dni niewykorzystane do rozwiązania umowy. Pracodawca wypłaca go zasadniczo w terminie wypłaty wynagrodzenia; jeśli termin ten przypada przed końcem zatrudnienia, ma na rozliczenie najwyżej dziesięć dni od ustania stosunku pracy. W razie wątpliwości należy porównać ewidencję urlopu, zwolnienie i świadectwo pracy.
Wskazówka: sprawdź, czy zwolnienie lekarskie obejmuje dni, na które pracodawca udzielił urlopu w okresie wypowiedzenia — tych dni nie można uznać za wykorzystane, a jeśli nie uda się udzielić ich przed końcem umowy, przysługuje za nie ekwiwalent.
