Podczas choroby możesz otrzymać wynagrodzenie chorobowe albo zasiłek chorobowy, ale to, kto je wypłaci, zależy od kilku czynników. A skoro o tym mówimy to sprawdź, ile wynosi zasiłek macierzyński na urlopie rodzicielskim. W artykule wyjaśniam, kiedy za świadczenie odpowiada pracodawca, a kiedy ZUS, oraz jakie znaczenie mają rodzaj umowy i liczba osób zgłoszonych do ubezpieczenia. Dowiesz się też, jakich terminów wypłaty możesz się spodziewać i co zrobić, gdy pieniądze nie dotrą na czas.
- Pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe przez 33 dni, a po ukończeniu 50 lat — przez 14 dni.
- Po wykorzystaniu limitu przysługuje zasiłek chorobowy finansowany przez ZUS.
- Zasiłek wypłaca ZUS przy maksymalnie 20 ubezpieczonych, a przy większej liczbie — pracodawca jako płatnik.
- Prawo do świadczenia zależy m.in. od ubezpieczenia chorobowego i okresu wyczekiwania.
- Zasiłek przysługuje zwykle do 182 dni, a w ciąży lub przy gruźlicy — do 270 dni.
Przy L4 na umowie o pracę pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe za pierwsze dni niezdolności do pracy. Limit wynosi 33 dni w roku kalendarzowym, a dla osób po ukończeniu 50 lat — 14 dni, począwszy od kolejnego roku. Dni ze wszystkich zwolnień sumują się, nawet jeśli dzielą je przerwy.
Po wyczerpaniu limitu pracownik otrzymuje zasiłek chorobowy finansowany z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wypłaca go ZUS albo pracodawca jako płatnik zasiłków. Decyduje liczba osób zgłoszonych przez firmę do ubezpieczenia chorobowego: pracodawca wypłaca zasiłki, jeśli 30 listopada poprzedniego roku zgłaszał do ubezpieczenia więcej niż 20 osób; w mniejszych firmach robi to ZUS. Niezależnie od tego, kto wykonuje przelew, zasiłek nie pochodzi ze środków pracodawcy.
Wynagrodzenie chorobowe i zasiłek wynoszą zwykle 80% podstawy wymiaru. Zazwyczaj stanowi ją średnie wynagrodzenie z 12 pełnych miesięcy przed miesiącem choroby, pomniejszone o 13,71% składek społecznych finansowanych przez pracownika. W określonych przypadkach świadczenie wynosi 100% podstawy, m.in. podczas niezdolności do pracy w ciąży, po wypadku w drodze do pracy lub z pracy oraz w związku z badaniami lub zabiegiem dla dawcy komórek, tkanek albo narządów. Świadczenie przysługuje za każdy dzień niezdolności, również wolny od pracy.
Bez składki chorobowej L4 może nie przynieść pieniędzy
Samo e-ZLA nie wystarczy, by otrzymać świadczenie: trzeba podlegać ubezpieczeniu chorobowemu i spełnić okres wyczekiwania. Przy obowiązkowym ubezpieczeniu, typowym dla umowy o pracę, wynosi on 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia; przy dobrowolnym, np. dla zleceniobiorcy lub przedsiębiorcy — co do zasady 90 dni. Do okresu można doliczyć wcześniejsze ubezpieczenie, jeśli przerwa nie przekroczyła 30 dni. Wyjątki obejmują m.in. osoby z co najmniej 10-letnim stażem obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego oraz absolwentów, którzy przystąpili do ubezpieczenia w ciągu 90 dni od ukończenia nauki.
Przy umowie zlecenia i działalności gospodarczej nie przysługuje wynagrodzenie chorobowe za pierwsze 33 lub 14 dni. Zleceniobiorca lub przedsiębiorca musi opłacać dobrowolną składkę chorobową, a po upływie okresu wyczekiwania może otrzymać zasiłek z ZUS od pierwszego dnia zwolnienia. Warto sprawdzić, czy składka jest opłacana i czy e-ZLA widnieje na koncie ZUS, aby uniknąć nieporozumień.
Łączny okres pobierania wynagrodzenia chorobowego i zasiłku wynosi co do zasady maksymalnie 182 dni. W przypadku gruźlicy lub niezdolności do pracy przypadającej w czasie ciąży limit wzrasta do 270 dni. Po jego wyczerpaniu można ubiegać się w ZUS o świadczenie rehabilitacyjne na okres do 12 miesięcy, jeśli dalsze leczenie lub rehabilitacja dają szansę na powrót do pracy. ZUS i pracodawca otrzymują elektroniczne zwolnienie, jednak ZUS może potrzebować dodatkowych dokumentów od płatnika, np. formularza Z-3.
Kiedy zasiłek chorobowy wypłaca ZUS, a kiedy pracodawca?
Przy umowie o pracę pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym. Limit obejmuje wszystkie zwolnienia, także oddzielne. Pracownikom, którzy ukończyli 50 lat, od następnego roku przysługuje wynagrodzenie za 14 dni. Świadczenie wynosi zwykle 80% podstawy wymiaru, a w określonych przypadkach — między innymi podczas ciąży lub po wypadku w drodze do pracy albo z pracy — 100%.
Po wykorzystaniu limitu pracownik może otrzymać zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego. ZUS wypłaca go, gdy płatnik zgłasza do ubezpieczenia nie więcej niż 20 osób. Jeśli zgłasza ich więcej, zasiłek wypłaca pracodawca jako płatnik, choć finansuje go ZUS. Liczbę ubezpieczonych ustala się według stanu na 30 listopada poprzedniego roku, a jeśli płatnik nikogo wtedy nie zgłaszał — według stanu z pierwszego miesiąca zgłoszenia.
Umowa zlecenia i własna firma: kiedy choroba daje prawo do zasiłku?
Zleceniobiorcy i przedsiębiorcy nie otrzymują pracowniczego wynagrodzenia chorobowego za pierwsze 33 lub 14 dni. Mogą jednak dostać zasiłek bezpośrednio z ZUS, jeśli podlegają ubezpieczeniu chorobowemu i spełnią wymagany okres wyczekiwania. Przy dobrowolnym ubezpieczeniu wynosi on zasadniczo 90 dni, a przy obowiązkowym — zwykle 30 dni. ZUS może uwzględnić wcześniejsze okresy ubezpieczenia, jeśli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni. Jak już zahaczamy o ten temat to sprawdź zasady ubezpieczenia KRUS przy umowie zleceniu. Przepisy przewidują też wyjątki, na przykład dla osób z co najmniej 10-letnim okresem obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego.
Elektroniczne zwolnienie lekarskie e-ZLA potwierdza niezdolność do pracy, ale samo nie gwarantuje zasiłku — trzeba również spełnić warunki dotyczące ubezpieczenia i okresu wyczekiwania. Gdy zasiłek wypłaca ZUS, pracodawca zwykle przekazuje zaświadczenie Z-3, a zleceniobiorca składa odpowiednie dokumenty, między innymi Z-3a. Zasiłek przysługuje zasadniczo przez maksymalnie 182 dni, a w przypadku gruźlicy lub niezdolności do pracy w ciąży — przez 270 dni. Po tym okresie można ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne. Najważniejsza zasada jest prosta: pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe w ustawowym limicie, a później zasiłek finansuje ZUS, choć firma może nadal realizować wypłatę. Podrzucam link do wpisu, w którym była mowa o podobnym zagadnieniu.
Warto wiedzieć, że jeśli pracodawca wypłaca zasiłek jako płatnik, nie oznacza to, że ponosi jego koszt — świadczenie jest finansowane z ubezpieczenia społecznego.
Jak liczba ubezpieczonych w firmie wpływa na wypłatę zasiłku?
Liczba osób zgłoszonych przez firmę do ubezpieczenia chorobowego wskazuje, kto wypłaci zasiłek, ale nie decyduje o prawie do świadczenia ani o jego wysokości. Pracownik etatowy, który spełnia warunki, najpierw otrzymuje finansowane przez pracodawcę wynagrodzenie chorobowe: za łącznie 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym albo — po ukończeniu 50 lat — za 14 dni. Po wykorzystaniu tego limitu może otrzymać zasiłek chorobowy, zwykle w wysokości 80% podstawy wymiaru, a w określonych sytuacjach 100%.
Przy nie więcej niż 20 osobach zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego zasiłek wypłaca ZUS. Jeśli zgłoszonych jest więcej niż 20, świadczenie nalicza i wypłaca pracodawca jako płatnik, ale nadal finansuje je ubezpieczenie społeczne. Nie jest więc kosztem firmy takim jak wynagrodzenie chorobowe. Próg obejmuje wszystkie osoby zgłoszone do ubezpieczenia chorobowego, nie tylko pracowników etatowych.
Kto wypłaci zasiłek, gdy zmieni się liczba zatrudnionych?
O tym, kto wypłaca zasiłek w danym roku, decyduje liczba zgłoszonych osób na 30 listopada poprzedniego roku. Dlatego późniejsze zmiany zatrudnienia zazwyczaj nie zmieniają płatnika w trakcie roku. Jeśli firma nie zgłaszała wtedy nikogo do ubezpieczenia chorobowego, liczy się pierwszy miesiąc, w którym rozpoczęła zgłoszenia. Pracodawca będący płatnikiem przekazuje świadczenie pracownikowi, a następnie rozlicza wypłaconą kwotę w dokumentach i składkach ZUS.
Najważniejsze zasady ustalania płatnika i prawa do zasiłku są następujące:
- Stan zatrudnienia ustala się na 30 listopada poprzedniego roku.
- Przy maksymalnie 20 ubezpieczonych zasiłek wypłaca ZUS, a przy większej liczbie — pracodawca jako płatnik.
- Próg obejmuje wszystkie osoby zgłoszone do ubezpieczenia chorobowego, nie tylko pracowników etatowych.
- Do uzyskania świadczenia potrzebne są m.in. podleganie ubezpieczeniu, wymagany okres wyczekiwania i prawidłowe e-ZLA.
Próg liczby ubezpieczonych nie zmienia pozostałych warunków uzyskania zasiłku. Pracownik musi podlegać ubezpieczeniu chorobowemu, odbyć wymagany okres wyczekiwania — zwykle 30 dni przy ubezpieczeniu obowiązkowym lub 90 dni przy dobrowolnym — oraz mieć prawidłowe e-ZLA. Podstawę zasiłku ustala się zazwyczaj na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z 12 miesięcy przed chorobą, pomniejszonego o składki społeczne. Liczba ubezpieczonych wskazuje zatem, kto wypłaca świadczenie, a nie jaka jest jego wysokość.
Wskazówka: jeśli chcesz ustalić, kto wypłaci Ci zasiłek w danym roku, sprawdź liczbę osób zgłoszonych przez pracodawcę do ubezpieczenia chorobowego 30 listopada poprzedniego roku — późniejsza zmiana zatrudnienia zwykle nie zmienia płatnika.
Okres wyczekiwania i inne warunki uzyskania świadczenia chorobowego
Sprawdź, czy masz prawo do świadczenia chorobowego, jaki obowiązuje cię okres wyczekiwania oraz kto i jak długo będzie wypłacać świadczenie.
- Ustal, czy podlegasz ubezpieczeniu chorobowemu. Pracownik na umowie o pracę podlega mu obowiązkowo. Zleceniobiorca i osoba prowadząca działalność gospodarczą mogą przystąpić do ubezpieczenia dobrowolnie, jeśli podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Samo zwolnienie lekarskie nie gwarantuje wypłaty świadczenia.
- Sprawdź, czy minął okres wyczekiwania. Wynosi 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia obowiązkowego albo 90 dni dobrowolnego. Możesz doliczyć wcześniejsze okresy ubezpieczenia, jeśli przerwa nie przekroczyła 30 dni lub wynikała m.in. z urlopu wychowawczego, bezpłatnego albo czynnej służby wojskowej.
- Zweryfikuj, czy przysługuje ci zwolnienie z okresu wyczekiwania. Nie musisz go odbywać m.in. wtedy, gdy masz co najmniej 10 lat obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego albo niezdolność do pracy wynika z wypadku w drodze do pracy lub z pracy. Wyjątek obejmuje też absolwenta, który przystąpił do ubezpieczenia w ciągu 90 dni od ukończenia szkoły, studiów lub kształcenia w szkole doktorskiej, a także określonych posłów, senatorów i byłych funkcjonariuszy Służby Celnej podejmujących pracę w KAS.
- Upewnij się, że lekarz udokumentował niezdolność do pracy. Podstawą jest e-ZLA, które lekarz zwykle przesyła elektronicznie do ZUS i płatnika składek. Obowiązują daty wskazane w zaświadczeniu, które lekarz co do zasady może wystawić do 3 dni wstecz. Papierowy wydruk nie jest konieczny.
- Ustal rodzaj świadczenia i limit wynagrodzenia chorobowego. Pracodawca wypłaca pracownikowi wynagrodzenie chorobowe za łącznie 33 dni niezdolności w roku kalendarzowym, a po ukończeniu 50 lat — za 14 dni w roku następującym po urodzinach. Po wykorzystaniu limitu pracownik może otrzymać zasiłek chorobowy. Dni sumują się w ciągu roku, także przy kilku zwolnieniach. Jeśli niezdolność trwa nadal po 31 grudnia, a tego dnia pracownik pobierał wynagrodzenie chorobowe, może je otrzymywać również od 1 stycznia.
- Sprawdź, kto wypłaci zasiłek i jakie dokumenty są potrzebne. Zasiłek finansuje ZUS, a wypłaca go ZUS lub płatnik zasiłków. Decyduje liczba ubezpieczonych zgłoszonych przez płatnika, ustalana zasadniczo według stanu na 30 listopada poprzedniego roku. Przy umowie o pracę pracodawca przekazuje ZUS zaświadczenie Z-3; przy zleceniu i innych wskazanych tytułach stosuje się m.in. formularz Z-3a. Zleceniobiorca ani przedsiębiorca objęty dobrowolnym ubezpieczeniem nie otrzymuje wynagrodzenia chorobowego, ale po spełnieniu warunków może ubiegać się o zasiłek.
- Sprawdź limity i możliwość dalszego wsparcia. Zasiłek przysługuje co do zasady przez maksymalnie 182 dni, a w czasie ciąży lub przy gruźlicy — 270 dni. Po wykorzystaniu tego okresu możesz ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne, jeśli dalsze leczenie lub rehabilitacja dają szansę na odzyskanie zdolności do pracy. Świadczenie chorobowe może nie przysługiwać m.in. za czas urlopu bezpłatnego lub wychowawczego, a także wtedy, gdy wykonujesz pracę zarobkową albo wykorzystujesz zwolnienie niezgodnie z jego celem.
Źródła:
- https://www.zus.pl/swiadczenia/zasilki/zasilek-chorobowy/postepowanie-w-sprawie-zasilkow/platnicy-zasilku
- https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-wynagrodzenie-chorobowe-lub-zasilek-chorobowy-placi-zus-czy-pracodawca
- https://www.infakt.pl/blog/zasilek-chorobowy-kiedy-wyplaca-go-zus-a-kiedy-placi-pracodawca/
- https://www.sdworx.pl/pl-pl/blog/place-benefity/kto-placi-za-l4-pracownika
- https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00137
- https://www.kliklekarz.pl/poradnik/artykul/kto-placi-za-zwolnienie-lekarskie-zus-krus-czy-pracodawca/
- https://memedic.pl/kto-placi-za-zwolnienie-lekarskie/
- https://receptovo.pl/blog/kto-placi-za-l4
